Gabriël van den Brink: ‘Heilige geest: Een essay over aard en wording van de menselijke natuur’ (boekrecensie)

Dr. Taede A. Smedes (Drachten, 1973) is godsdienstfilosoof, theoloog en freelance schrijver. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan en schrijft voor o.a. het Nederlands Dagblad en De Volkskrant. Hij schreef een recensie van het boek van Gabriël van den Brink, getiteld Heilige Geest: een Essay Over Aard en Wording van de Menselijke Natuur. Deze recensie was eerder gepubliceerd op zijn eigen website en kunt u nu hieronder lezen.

Twee mensbeelden overheersen momenteel, meent filosoof (VU) Gabriël van den Brink (géén familie van de theoloog Gijsbert van den Brink). Enerzijds is er het mensbeeld van de Homo economicus, de berekenende mens die zijn handelen louter op rationele keuzes betrekt. Anderzijds is er het postmoderne beeld dat ieder mens strikt uniek is, dat diversiteit de boventoon voert en dat wanneer we voor al die verschillen tussen mensen ruimte moeten maken het allemaal vanzelf goed zal komen.

Het eerste mensbeeld is te reductionistisch en doet geen recht aan de diversiteit van menselijke drijfveren. Het tweede mensbeeld legt alle nadruk op de diversiteit en ontkent feitelijk dat er een common ground is op basis waarvan mensen tot een dialoog kunnen komen. Beide denkbeelden doen geen recht aan wie we zijn. Bovendien zijn ze in strijd met wetenschappelijke kennis van de menselijke evolutie.

In het boeiende, maar niet makkelijke Thijmessay Heilige geest dat amper 160 pagina’s telt maar toch bomvol informatie zit, laat Van den Brink zien hoe wij mensen vandaag geworden zijn wie we zijn. Het boek is een proeve van wat Van den Brink noemt ‘empirische filosofie’. Dat wil zeggen dat de auteur uitgaat van wetenschappelijke gegevens over de biologische en culturele ontwikkeling van de mens, maar dat hij ook de vrijheid neemt om op geheel eigen wijze en met behulp van allerlei andere disciplines over die gegevens na te denken en tot conclusies te komen die wellicht afwijken van de conclusies die wetenschappers zelf trekken.

Centraal in het boek is het thema van een ‘dialectiek’ tussen natuurlijke evolutie en culturele evolutie, oftewel een dialectiek tussen ‘stof’ en ‘geest’. Dialectiek wijst op dynamiek, dus interactie, maar ook op een spanning die naar een resolutie zoekt. Van den Brink ziet de culturele evolutie enerzijds als een onderdeel van de natuurlijke evolutie, maar tegelijkertijd ziet hij ook dat cultuur als uitkomst van de werkingen van de menselijke geest een eigen dynamiek heeft die in ieder geval bij de mens de loop van de natuurlijke evolutie beïnvloedt.

Sedimentatie

Het begrip ‘sedimentatie’ staat in Van den Brinks betoog centraal. Dat betekent dat oudere lagen van de menselijke evolutie niet verdwijnen, maar verborgen blijven liggen onder de oppervlakte. De geschiedenis van de mens blijft altijd bij ons. Oude morele reflexen blijven aanwezig en worden aangevuld door nieuwe voorkeuren en vaardigheden. Van den Brink verdeelt de evolutie van de mens in vier historische perioden: het tijdperk van de zoogdieren, daarna dat van de nomaden, dan de boeren en ten slotte het tijdperk van de grote beschavingen.

In verschillende hoofdstukken kenschetst hij de voornaamste maatschappelijke ontwikkelingen van die periode, schetst hij hoe de menselijke verbeelding reageerde op het toenmalige leven van alledag en vraagt hij zich af wat de gevolgen waren van deze interactie van verbeelding en realiteit voor het toenmalige handelen van de mens. In slechts enkele hoofdstukken gaat Van den Brink dus in sneltreinvaart door de menselijke geschiedenis heen. Dat levert boeiende vergezichten op, maar tegelijkertijd levert het ook een boek op dat uiterste concentratie vergt en soms zelfs enige herlezing van passages.

Zo zie je dat in de tijd van de zoogdieren de mens een ‘relationeel repertoire’ gaat ontwikkelen waarin we ons in eerste instantie tot groepsdieren ontwikkelen. In de tijd van de nomaden gaat ‘alledaagse transcendentie’ een grotere rol spelen: het overstijgen van beperkingen in het hier en nu, bijvoorbeeld door middel van verbeelding. Handelen om de verbetering van de leefomstandigheden te bewerkstelligen, verbeelding wordt belangrijker en kunst en religie ontstaan. Ook gaan rituelen een grotere structurerende rol spelen.

In de tijd van de landbouwers ontstaat vervolgens een uitgebreid ‘religieus repertoire’ waarin een dialectiek van het heilige en macht ontstaat en waarin goden een centrale plaats gaan innemen. In het tijdperk van de beschavingen (de ‘axiale tijd’) zie je universalisme ontstaan, maar ook oorlogvoering, staatsvorming en monetarisering. Het denken – inclusief de verbeelding – wordt abstracter. Kritisch denken ontstaat, religie wordt deels vervangen door filosofie. En het belangrijkste: er vindt een verregaande ‘ethisering’ van de werkelijkheid plaats.

Waarden

Het evolutionaire verleden van de mens blijft dus vandaag de dag doorwerken, stelt Van den Brink. Dat komt met name tot uiting in de waarden die we met ons meedragen. Waarden als ‘kwaliteiten waarvan ik besef dat we die in elke situatie moeten nastreven’ (113). Waarden worden dus gekwalificeerd door een subjectief besef en betrokkenheid, door een besef dat ze om verplichtingen draaien, het gaat om zaken die nastrevenswaardig zijn, en het gaat om zaken waarvan we universele geldigheid claimen. ‘Die waarden leggen voorkeuren, strevingen en normatieve disposities vast die aan het overleven van de mensheid in vroeger dagen bijdroegen en zo een waardevol kompas vormen als we in het heden moeten handelen’ (121).

Zo kan onze evolutionaire geschiedenis ook een belangrijk licht werpen op het ‘onbehagen’ in onze hedendaagse cultuur, waar die evolutionair gevormde waarden in conflict komen met allerlei nieuwe situaties en inzichten. Anderzijds kan Van den Brink op basis van diezelfde gegevens van de menselijke evolutionaire geschiedenis een belangrijk pleidooi voeren voor een dialoog op basis van een gedeelde common ground. Het is tijd, meent Van den Brink, om op basis van die gedeelde common ground te streven naar een dialoog tussen onderling zeer diverse groeperingen en voorkeuren. Zoeken dus naar wat ons als mensen verbindt temidden van alle diversiteit aan levensstijlen en idealen.

Heilige geest

‘Het zoeken naar een geheel heeft alles te maken met ons heil, met het genezen van wonden die zijn ontstaan, het overwinnen van oude scheidslijnen, het herstellen van contact en het heel maken van datgene wat gebroken was’ (148). Dit besef van ‘heilige geest’ komt tot uiting in de troost en verzoening die zoogdieren ook kennen na daden van agressie. En we zien het in de verschillende offerrituelen die in de loop der tijd ontstaan zijn. Het zijn allemaal inspanningen om de wereld bewoonbaar te maken en te houden en morele waarden waar te maken. En die inspanningen om te komen tot verzoening en het vinden van troost zijn in ons antropocene tijdperk dat aan de hedendaagse mens de nodige uitdagingen stelt nog altijd hoognodig. Daarbij moeten we vooral zoeken naar vormen die niet zozeer tot ons verstand, maar vooral tot ons hart spreken.

Ook al gaat Van den Brink daar niet direct op in, zijn essay kan zo ook gelezen worden als een pleidooi voor een grondige herwaardering van de humanities, van kunst, cultuur en religie. Zijn essay is een via wetenschappelijke inzichten gecomponeerd loflied op de sociale verbeelding, die de cruciale eigenschap lijkt te zijn van het menselijke dier en het doet verschillen van andere dieren. Het is ons vermogen tot ‘alledaagse transcendentie’, het via de verbeelding overstijgen van de situatie hier-en-nu, die de mens vrijheid en mogelijkheden geeft die onovertroffen zijn.

Zo is Van den Brinks essay een prachtig voorbeeld van hoe de kloof tussen de ‘twee culturen’ van de geesteswetenschappen en de natuurwetenschappen kan worden overbrugd. Een aanrader!

Een onderzoeksvoorstel uit 1997 dat in tijden van corona urgent is geworden

Filosofen en onderzoekers zijn voor een groot gedeelte voornamelijk bezig met het analyseren en beoordelen van hoe iets was of is geweest. Het is hetgeen waar de befaamde uitspraak van Hegel over de uil van Minerva die bij het vallen van de avondschemering pas aan haar vlucht begint, naar verwijst. Er zijn echter ook gevallen bekend van filosofen die op een bepaalde manier vooruitzagen. Zo is Nietzsche befaamd om zijn vooruitziende blik wat betreft het nihilisme en heeft Spengler bepaalde gruwelen van de vorige eeuw ook voorzien. Wanneer iets profetisch is, kunnen we echter ook altijd pas achteraf vaststellen, zo ook met een onderzoeksvoorstel van Èthoslid Gabriël van den Brink, die in 1997 wees op de zogeheten komende plagen. Lees hier zijn voorstel.

Komende plagen

Wat zullen de voornaamste problemen zijn in de eerste helft van de volgende eeuw? Laten we even aannemen dat heftige internationale botsingen achterwege blijven en dat de maatschappelijke ontwikkeling van de afgelopen decennia wordt voortgezet. Dan zal de politieke agenda steeds vaker door problemen op het gebied van de volksgezondheid bepaald worden. Deze hypothese laat zich althans opstellen wanneer men de wisselwerking van medisch-biologische en sociaal-politieke processen in het recente verleden overziet.

Enerzijds duiken er regelmatig ziekteverwekkers op waar de medische wetenschap weinig of niets tegen kan uitrichten. Dat vormt op zichzelf geen probleem, mits die ziekten zich tot geïsoleerde gebieden of kleine aantallen beperken. Omdat dit laatste steeds minder het geval is, neemt de kans op epidemieën toe. Een aandoening als AIDS heeft in Afrika vermoedelijk al geruime tijd bestaan, voordat ze zich door de intensivering van het menselijk verkeer – in geografische, seksuele en sociale zin – op een ongekende schaal ontwikkelde. Het sterk door schaalvergroting en intensivering gekenmerkte agrarische bedrijf, kent soortgelijke risico’s. De recente varkenspest vormt daar slechts een illustratie van. Wat dat betreft zijn wij nog altijd onderhevig aan de mechanismen waardoor vroeger cholera en pest werden verspreid: in het algemeen nemen de kansen op besmetting met een reeds bestaande ziekte toe wanneer het verkeer een bepaalde drempelwaarde overschrijdt.

Daarnaast zullen er in de nabije toekomst nieuwe aandoeningen ontstaan. Bijvoorbeeld doordat ze van de ene soort levende wezens overgaan op andere. In het geval van BSE bleken de ziekteverwekkers van het schaap naar het rund en vandaar op de mens te kunnen overgaan. Hoe intensiever verschillende diersoorten met elkaar samenleven des te groter de kans dat de soort-barriere vroeg of laat door een verwekker oversprongen wordt. Het kan ook doordat ziektekiemen resistent worden. Reeds nu is het voorkomen van virussen die niet meer te bestrijden zijn in ziekenhuizen een reëel probleem. Het ondoordacht gebruik van antibiotica en bestrijdingsmiddelen in de agrarische sector maakt dat
alleen maar erger. Voorts bergt het genetisch manipuleren van gewassen bepaalde risico’s in zich. Terwijl ze de plant tegen bekende aandoeningen beschermen, is op langere termijn onduidelijk in hoeverre ze andere nu nog onbekende ziekten kunnen bevorderen.

Op zichzelf zijn dit soort risico’s misschien gering maar wanneer ze accumuleren neemt de kans op een ontsporing toe. In die zin zou het opduiken van aandoeningen als AIDS of BSE wel eens de voorbode van een hele reeks toekomstige ziekten kunnen zijn. Men kan zich echter niet tot de biologische, medische of epidemiologische kant van deze verschijnselen beperken. De omvang van een probleem hangt mede af van de manier waarop het maatschappelijk ervaren wordt. In dat verband stellen we vast dat de betekenis van een goede gezondheid in brede kring nog altijd stijgt. Tegelijkertijd nemen de zorgen op dit punt toe. Het gaat hierbij vooral om een culturele ontwikkeling. Terwijl de zorgen over het hiernamaals nagenoeg verdwenen zijn, willen we over een gezond, sportief en mooi lichaam en een lang onbezorgd leven beschikken. Deze houding maakt ons evenwel zeer kwetsbaar op het moment dat zich nieuwe ziekten gaan ontwikkelen. Ten eerste zijn we vrijwel hulpeloos zodra ons een fatale ziekte overkomt. Ten tweede zal men alles willen doen om te vermijden dat het zover komt.

Door deze toenemende kans op gevaarlijke infectieziekten enerzijds en de grotere mentale kwetsbaarheid van de bevolking anderzijds, komen overheden onder druk te staan. Maar willen en kunnen zij op dit gebied iets doen? De ervaringen tot op heden stemmen niet optimistisch. In Engeland was de overheid op de hoogte van besmettingen met BSE maar ze liet het economische belang van de betrokken sector zwaarder wegen dan het gezondheidsrisico. In Frankrijk wist de overheid dat transfusiebloed met AIDS besmet kon zijn maar ze vond het imago van de betrokken instelling belangrijker dan het gezondheidsrisico. De Nederlandse overheid gaat in het algemeen verstandiger te werk, maar ook dan is het vraag wat zij daadwerkelijk kan doen. Het gaat immers om risico’s die voortvloeien uit miljoenen interacties tussen mens en dier. Zelfs al zou de overheid die gevaren willen beperken, dan zal haar invloed zich waarschijnlijk tot de sfeer van preventie en voorlichting beperken. Kortom: de biologische risico’s nemen de komende decennia waarschijnlijk toe, de overheid zal er niet bijster veel aan kunnen (of willen) doen, terwijl de culturele ontwikkeling naar een grotere gevoeligheid met betrekking tot de gezondheid gaat.

Gabriël van den Brink lanceert persoonlijke website

Op 13 november ging de persoonlijke webpagina van Gabriël van den Brink live. De website toont een overzicht van lopende werkzaamheden en van de projecten die hij in de afgelopen vier jaar afrondde. Aan het toegankelijk maken van publicaties vóór 2015 wordt nog gewerkt. De site is ontworpen door Ilja Meewezen, en is hier te bezoeken.

Filosofisch Gesprek op de Zuidas over de energietransitie!

Centrum Èthos | 11 juni | Aankomende donderdag, 13 juni, is de volgende editie van Filosofisch Gesprek op de Zuidas. Ditmaal is het thema de energietransitie, en is Annelies Huygen te gast. Wees welkom! Voor meer informatie en om je aan te melden: kijk op deze pagina.

Filosofisch Gesprek op de Zuidas is in de Kerkzaal (16A00) in het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit, en begint om 16:00 uur.

Rondetafelgesprek: Polarisatie in de maatschappij en politiek

Tijdens een rondetafelgesprek bij Voor de Ommekeer gaan Ad Verbrugge, Govert Buijs, Gabriël van den Brink, Haroon Sheikh, Jelle van Baardewijk en Thijs Jansen in gesprek met de Denker des Vaderlands Daan Roovers over het gepolariseerde politieke en maatschappelijke landschap in Nederland. Samen proberen zij tot een overkoepelend idee te komen over welke spanningen zich recentelijk hebben voltrokken en hoe deze spanningen begrepen kunnen worden zonder van tevoren te vervallen tot starre vooronderstellingen die enkel gebaseerd zijn op oude ideeën van ‘politiek links’ of ‘politiek rechts’.

Hoe kan het dat er steeds meer gezonden wordt, maar mensen steeds minder naar elkaar luisteren? Wat zegt de monsterzege van Forum voor Democratie tijdens de afgelopen verkiezingen ons? Wat is de invloed van sociale media, de organisatie van instituties en de houding van elites op de manier waarop mensen hun burgerschap in de moderne tijd vormgeven? Hoe zien mensen zichzelf en hun verantwoordelijkheid die ze hebben voor hun omgeving? Dit en meer in dit grondige gesprek over de actueel oplaaiende maatschappelijke spanningen.

Hieronder zijn fragmenten per filosoof te bekijken. Het volledige gesprek is hier te vinden.

Ad: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer/status/1122794772115202048

Govert: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer/status/1122789683359035393

Haroon: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer/status/1122780510894342144

Jelle: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer/status/1122050522612228099

Gabriel: https://twitter.com/VoorDeOmmekeer/status/1122059610750427136

Thijs:https://twitter.com/VoorDeOmmekeer/status/1122043644154982409

De Idee editie 24: Mens 2.0 met Peter-Paul Verbeek

Donderdag 11 april om 20:00 – Internationaal Theater Amsterdam

De Idee editie 24: Mens 2.0 met Peter-Paul Verbeek

Als mens zijn we gebrekkig. Daarom wenden we al van oudsher technologie aan. Waar we dat tot enkele jaren terug deden om te helpen en te helen, maken biomedische technologieën het in de nabije toekomst mogelijk om onszelf ingrijpend te verbeteren. Niet alleen door een beter zorgstelsel, goede voeding en hoogwaardig onderwijs, maar door het uitroeien van erfelijke ziektes, het herschrijven van DNA en het implanteren van geheugenchips. ‘Designer babies’, mens-dier-hybriden, cyborgs: het zijn niet-zo-ver-van-je-bed-shows die ons voor weerbarstige vraagstukken stellen. Want hoe ver mogen we gaan in het verbeteren van de mens? Op welk punt vloeit vooruitgang over in hoogmoed? Kortom: waar ligt de grens van de mens?

Tijdens deze 24e editie van De Idee hebben we het over de Mens 2.0 – de hyperintelligente, genetisch kerngezonde mens als resultaat van geavanceerde biomedische technologieën. De één wijst op de enorme mogelijkheden die in het verschiet liggen, de ander op de enorme risico’s die we niet kunnen overzien. Hoe moeten we hier over nadenken? Samen met techfilosoof Peter-Paul Verbeek verkennen we in hoeverre de toepassing van technologie op onszelf ons minder mens maakt of dat ‘menselijk’ een oprekbaar begrip is. Daarnaast belichten we de ethische kant van het debat: welke morele vragen brengen nieuwe innovaties met zich mee, hoe bepalen we wat een verantwoorde toepassing is en welke dilemma’s levert een vervagende grens tussen mens en technologie op?

PROGRAMMA DE IDEE #24 // Mens 2.0
– TBA
– Hoofdgast: Peter-Paul Verbeek
………………………………………………………………………………..
Kaartverkoop: https://ita.nl/en/shows/speciale-editie/376/

Entree: € 10,00 // Student € 7,50 op vertoon van een geldige studentenkaart.
………………………………………………………………………………….

deFusie is een online opinietijdschrift waar jonge academici hun vak koppelen aan de waan van de dag. Intellectuele alleseters die hun mening vormen op basis van vakkennis. Sinds 2013 organiseert een team enthousiaste vrijwilligers van deFusie de filosofische talkshow deIdee.

www.talkshowdeidee.nl
www.defusie.net

………………………………………………………………………………….

Centrum Èthos is enthousiast dat deze bijeenkomst het gesprek tussen mensen opent over een onderwerp met een grote mate van maatschappelijke relevantie. Eline de Jong (VU, Filosofie van Cultuur en Bestuur, en lid van Centrum Èthos) presenteert samen met Max Garschagen (VU, Filosofie van Recht en Bestuur) deze filosofische talkshow De Idee. Voor meer informatie, zie ook het Facebook-evenement.

Kom naar de meeloopcolleges Filosofie van Cultuur en Bestuur!

VU | 26 januari 2019 | Binnenkort zijn er weer meeloopcolleges bij de master Filosofie van Cultuur en Bestuur aan de VU! Bij meerdere vakken kun je vrijblijvend aansluiten om een indruk te krijgen van de opleiding. Het gaat om de volgende vakken en tijdstippen:

Filosofisch Actueel Gesprek (waarbij de voltallige staf aanwezig is): dinsdag 5 februari, 16.00-17.45 uur te 3D@VU (nieuw debatcentrum van de VU, naast de Spar op het campusplein). Hiervoor dien je vooraf een film/documentaire te bekijken: het tweeluik The Facebook Dilemma, hier te vinden.  

·      Symbolisch Leven:

o   College van Ad Verbrugge: dinsdag 5 februari, 19.00-22.00 uur te HG02A24

o   College van Emanuel Rutten: dinsdag 5 maart, 19.00-22.00 uur te HG02A24

o   College van Haroon Sheikh: dinsdag 16 april, 19.00-22.00 uur te HG02A24

·       Lijnen van een Filosofische Bestuurskunde (Gabriël van den Brink): donderdag 7 februari, 19.00-22.00 uur te HG08A20.

 

Heb je interesse in de master FCB? Of ben je nog zeer onzeker over welke opleiding je wil gaan doen en ben je rustig aan het oriënteren? Schuif dan aan! Je krijgt dan een goede indruk van de onderwijsvorm, de inhoud van de stof, én er is mogelijkheid om met de docenten in gesprek te gaan.

Kom je langs? Leuk! Mail graag even bij welk(e) vak(ken) je aanwezig zult zijn naar centrum.ethos@vu.nl.

Promotie Jelle van Baardewijk op 20 december

Vrij Universiteit | Jelle van Baardewijk | 19 november | Op donderdag 20 december zal Jelle van Baardewijk promoveren aan de Vrije Universiteit. Om 15:45 uur verdedigt hij zijn proefschrift ‘The Moral Formation of Business Students: A philosophical and Empirical Investigation of the Business Student Ethos’. In zijn promotiewerk onderzoekt Van Baardewijk de morele houding die studenten bedrijfskunde in Nederland tijdens hun studie ontwikkelen. Het werk is een combinatie van historische analyse, filosofie en empirisch onderzoek.

De bijeenkomst vindt plaats in de aula van de VU, De Boelelaan 1105, Amsterdam. Aansluitend aan de verdediging is er een receptie.

Eerder op de dag zal Lisa Herzog, onderdeel van de commissie van Van Baardewijk, een lezing verzorgen over ‘Recognition and economic structures’. Dit is in lijn met een paper dat recent van haar hand is verschenen. Hieronder het abstract van dat paper.

Abstract: The paper discusses the relation between recognition and economic structures, starting from Adam Smith’s recognition-based understanding of human self-interest, which was lost in later economic theories. It explores some strands of economic thinking that retain a connection to recognition theories, as well as Axel Honneth’s discussion of markets from the perspective of social freedom. It defends the claim that a return to the recognition-based roots of economic thinking holds enormous potential for thinking about reforms of our economic structures towards a more egalitarian and democratic economic system.

Deadline inschrijven master FCB verlengd tot 15 juli!

Vrije Universiteit | 4 juni | Nog geen keuze kunnen maken voor een masteropleiding voor volgend jaar? Geen nood! De inschrijfdeadline van de master Filosofie van Cultuur en Bestuur is verlengd tot 15 juli. Dat betekent dat er nog de tijd is om je rustig te oriënteren en te kijken wat deze opleiding allemaal te bieden heeft. Bovendien zal er op 15 juni een informatiebijeenkomst plaatsvinden waar je de docenten en studenten alvast kunt ontmoeten. Er zal bovendien een mini-college verzorgd worden. Kijk hier voor meer informatie en aanmelding.

Nu nieuwsgierig naar hoe de master eruit ziet? In dit artikel doen een aantal studenten een boekje open over hun ervaringen.

 

22 mei: Boekaanbieding 2e druk ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ aan vicepremier Carola Schouten in Mauritshuis

Op 22 mei zal het boek ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ aangeboden worden aan het Nederlandse kabinet, in de persoon van minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en tevens vicepremier Carola Schouten.

Daarbij zal een uitvoerige reflectie op de thematiek van het boek gegeven worden door prof. dr. Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Het publiek wordt tevens uitgenodigd deel te nemen aan het gesprek. Na afloop wordt u een borrel aangeboden.

Waartoe is Nederland op aarde?’ dat eerder dit voorjaar verscheen, beoogt een academisch-geëngageerde bijdrage te leveren aan een momenteel turbulent debat. Terwijl Europese integratie en globalisering plaatsvinden, komt er tegelijk een nieuwe aandacht voor het eigene van landen. Dit boek beoogt in dit spanningsveld een grondig bereflecteerde positie in te nemen, voorbij de clichés.

Waartoe is Nederland op aarde?’ staat onder redactie van Gabriël van den Brink en is een publicatie van het Centrum Èthos, een centrum voor onderwijs, onderzoek en debat over maatschappelijke transformaties aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Auteurs zijn onder meer Ad Verbrugge, Haroon Sheikh, Govert Buijs, Heidi de Mare, Steven de Waal, terwijl er commentaren zijn opgenomen van deskundigen op diverse maatschappelijke terreinen zoals Halleh Gorashi, Monique Kremer, Corien Prins, Louis Gunning, Marjan Minnesma.

Programma

16:30 Inloop

17:00 Welkomstwoord door prof. dr. Gabriel van den Brink

17:10 Boekaanbieding aan vicepremier Carola Schouten door dr. Haroon Sheikh

17:30 Uitvoerige reflectie door prof. dr. Kim Putters (directeur Sociaal en Cultureel Planbureau)

18:15 Open discussie met het publiek

18:45 Slotwoord door dr. Ad Verbrugge

19:00 Borrel

 

U kunt zich hier aanmelden voor het evenement:

 

Eventbrite - Boekaanbieding 'Waartoe is Nederland op aarde?'