Voor de Ommekeer: Centrum Èthos over polarisatie, globalisering en de rol van elites

In deze speciale editie van Voor de Ommekeer spreken Ad Verbrugge, Govert Buijs, Haroon Sheikh, Jelle van Baardewijk, Thijs Jansen en Gabriël van den Brink onder leiding van Denker des Vaderlands Daan Roovers met elkaar over de sterk gepolariseerde maatschappelijke en politieke ontwikkelingen.

Hoe kan het dat er steeds meer gezonden wordt, maar mensen steeds minder naar elkaar luisteren? Wat zegt de monsterzege van Forum voor Democratie tijdens de afgelopen verkiezingen ons? Wat is de invloed van sociale media, de organisatie van instituties en de houding van elites op de manier waarop mensen hun burgerschap in de moderne tijd vormgeven? Hoe zien mensen zichzelf en hun verantwoordelijkheid die ze hebben voor hun omgeving? Dit en meer in dit grondige gesprek over de actueel oplaaiende maatschappelijke spanningen.

Ad Verbrugge in gesprek met Haroon Sheikh: over zijn te verschijnen boek Hydropolitiek

In een van zijn vorige werken beschrijft Haroon Sheikh waarom hij denkt dat het tijdperk van Westerse hegemonie voorbij is en welke nieuwe wereld zich voor onze ogen ontvouwd. Het Atlantische tijdperk, zoals hij het noemt, zal steeds meer plaatsmaken voor een wereld waarin meerdere partijen een dominante positie zullen moeten delen met elkaar in plaats van dat we kunnen spreken van één leidende partij. Om deze ontwikkelingen beter te begrijpen ontwikkelt Sheikh in zijn werk Hydropolitiek een nieuwe manier van denken over globale politieke bewegingen. In plaats van geopolitiek – de politiek van het land – introduceert hij een politiek van het water, waarbij meer de nadruk komt te liggen op de fluïditeit van gemeenschappen en politieke coalities. Kenmerkend is hierbij de gedachte dat niet-Westerse landen de schaduw van de moderniteit van zich af zullen slaan en op eigen wijze een verhouding tot de daaruit voortvloeiende krachten van bijvoorbeeld globalisering en digitalisering gaan ontwikkelen. Hoe dit precies in zijn werk gaat vertelt Sheikh in dit gesprek met Ad Verbrugge.

Haroon Sheikh pleit in NRC voor verbond kleine, vooruitstrevende landen

NRC | Haroon Sheikh | 15 januari | In een NRC artikel houdt Haroon Sheikh een bevlogen pleidooi voor een nieuw verbond van kleine landen. In het stuk ‘Hoe Oman en Chili Nederland sterker kunnen maken’ stelt Sheikh dat het tijd wordt voor ‘een liga van kleine pioniers’. Wie hiervoor in aanmerking komen? Onafhankelijke, vooruitstrevende en innovatieve landen van over de hele aardbol die ons en de wereld veel zouden kunnen brengen. Nu de multilaterale wereldorde onder druk staat zijn het vooral deze landen die baat kunnen hebben bij een vernieuwde samenwerking.  “Wij zullen ons moeten aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. Eén strategie zou de oprichting van een nieuw verbond, de ‘liga van kleine pioniers’, kunnen zijn. Dit moet geen regionale club zijn, maar juist individuele landen uit verschillende regio’s met elkaar verbinden.”

In het stuk werkt Sheikh de opzet van een dergelijk samenwerkingsverband verder uit. Lees het volledige artikel hier.

Haroon Sheikh in NRC: Algoritmen kunnen toveren

NRC | Haroon Sheikh | 26 november | In een stuk in het NRC schrijft Haroon Sheikh over de betoverende werking van onze technologische snufjes. Hij stelt dat het geheel afwijzen of blind omarmen van de nieuwste gadgets een slecht idee is. Het gaat er veeleer om te onderzoeken hoe mens en algoritme samen het leven en samenleven transformeren. “Techniek creëert een nieuwe ruimte waarin wij weer nieuwe vormen van gedrag ontwikkelen. Zinniger dan je af te vragen of dat een gevaar of een kans is, kun je je afvragen hoe technologie onze wereld vormgeeft. Wat voor ruimte ze schept.”

In het stuk ontwikkelt Sheikh een aantal prikkelende gedachtes over de ontwikkeling van technologie, hoofdzakelijk in relatie tot individualiteit, bijgeloof en bezieling. “Wij zullen moeten wennen aan een wereld met wonderlijke nieuwe wezens.” Lees het volledige stuk hier terug.

Haroon Sheikh over tradities in de moderne samenleving

Vrij Nederland | Haroon Sheikh | 25 september | Modernisering en eeuwenoude tradities lijken vaak met elkaar op gespannen voet te staan. Maar die tegenstelling is schijn, zo beargumenteert Haroon Sheikh in een videocolumn voor Vrij Nederland. De uitdaging is juist om traditionele praktijken en moderne samenlevingen met elkaar te combineren.

"Waar het om gaat zijn de mengvormen. Islamitische feministen, christelijke ondernemers, Chinese humanisten en Hindoe science-fiction. [..] Zo vinden samenlevingen ankers in een snel veranderende wereld. Hun eigen ankers."