Nieuw boek ‘Het Retorische Weten’ van Emanuel Rutten verschenen

Centrum Èthos | Emanuel Rutten | 19 april | Deze week is het vierde boek van filosoof Emanuel Rutten verschenen. In Het Retorische Weten maakt u kennis met het wijsgerige oeuvre van Rutten dat verder rijkt dan zijn bekende godsdienstfilosofie.

In zijn filosofie richt de Amsterdamse filosoof Emanuel Rutten zich met name op de godsdienstfilosofie. Ruttens wijsgerige denken omvat echter veel meer onderwerpen. Van dit overige werk is tot dusver weinig gepubliceerd. Toen hij door uitgeverij Leesmagazijn werd benaderd om dit gemis ongedaan te maken, beweerde Rutten dat zijn totale wijsgerige oeuvre in feite onpubliceerbaar is. Daarvoor zou het inmiddels een te complex en veelvormig mozaïek zijn geworden. Op een mooie ochtend op een terras in Amsterdam Oud-West werd desalniettemin afgesproken een deel van dit overige filosofische werk uit te geven. Deze uitgave is thematisch ruim opgezet. Het betreft een bundeling teksten over retorica, dialectiek en kenleer, het sublieme en het auratische, zingeving en zijnsdenken, speculatief realisme, betekenis en vrijheid, de vraag of de filosofie in haar bestaan wordt bedreigd, en  liefde en lijden. We leren hierin een heel andere Rutten kennen dan de filosoof van de analytische filosofie en de metafysische godsargumenten. Deze kennismaking zal de lezer zeker niet ongemoeid laten. Ruttens teksten dagen uit, schuren en prikkelen. Ze hebben als doel de ziel van de lezer te bewegen.

Dr. ir. Emanuel Rutten (1973) is filosoof. Hij is verbonden aan de Faculteit Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Het onderzoeks- en onderwijsterrein van Rutten omvat de relatie tussen geloof en wetenschap, het evalueren van de redelijkheid van seculiere en religieuze wereldbeelden, kennisleer en speculatief realisme, logica en retorica, en esthetiek.

Boekpresentatie gemist? Kijk nu: Gabriel van den Brink over ‘Waartoe is Nederland op aarde?’

Centrum Èthos | Gabriel van den Brink | 13 april | De boekpresentatie van ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ afgelopen week gemist? Geen nood! In een uitgebreid interview vertelt Gabriël van de Brink waarom aan dit boek op dit moment zo’n behoefte is. Het debat over nationale identiteit is terug van weggeweest. “Dit boek is een poging om filosofisch na te denken over wat identiteit is. Wat is dat voor soort begrip? Wat is dat voor soort debat? En ook: wat is de lange lijn daardoor? […] Die lijn is niet alleen van historische aard, maar gaat ook over wat je kunt zeggen over waarden, ervaringen of vaardigheden die in Nederland al heel lang mee gaan. Die niet van gisteren dateren of in de twintigste eeuw zijn uitgevonden, maar die al in de zeventiende eeuw of nog eerder vorm hebben gekregen en nog altijd meedoen en wat kunnen zeggen over de toekomst.”

Kijk hier interview met Gabriel van den Brink hier terug.

10 april: Boekpresentatie ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ in Pakhuis de Zwijger

Op dinsdag 10 april vindt de boekpresentatie van ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ (red. Gabriel van den Brink) plaats bij Pakhuis de Zwijger. U bent van harte uitgenodigd om deze presentatie bij te wonen. Naast Gabriel van den Brink zullen Ad Verbrugge, Halleh Ghorashi (Professor Diversiteit en Integratie, VU), Martin Sommer (columnist de Volkskrant) en Steven de Waal (oprichter van Public SPACE) aanwezig zijn om in gesprek te gaan over het boek.

Bezoek de website van Pakhuis de Zwijger voor meer informatie over dit evenement.

Studenten over hun ervaringen met master FCB

Begin je volgend jaar aan een master en denk je aan de opleiding Filosofie van Cultuur en Bestuur? Onze studenten vertellen hoe zij de studie ervaren, en wat je er wel en juist niet van kunt verwachten!

“Ik wilde altijd iets met filosofie doen, maar wist niet zo goed of ik daar wel voor moest kiezen.” Tweedejaars studente Ciske Groen geeft eerlijk toe dat ze eigenlijk niet zeker wist of de studie Filosofie voor Cultuur en Bestuur (FCB) wel wat voor haar was. Proefcolleges van docenten Emanuel Rutten en Ad Verbrugge overtuigden haar. “Toen dacht ik: dit ga ik doen! Ik vind de combinatie met praktijk en mijn eigen vakwetenschap heel mooi, naast deze studie volg ik ook een master Bestuurskunde. De opleiding is bovendien multidisciplinair en dat is in het huidige tijdsgewricht van belang. Als we bijvoorbeeld kijken naar de ecologische crisis of naar de vluchtelingenproblematiek, dan zijn dat thema’s die eigenlijk over de grenzen van één  vakwetenschap heen gaan. Je ontwikkelt hier een denkkader waarmee je dergelijke ontwikkelingen vanuit een breder perspectief kunt beschouwen.”

Het was de inhoud die eerstejaars student Paul Bosman bij de opleiding deed terechtkomen. Vanuit zijn studie religiewetenschappen kwamen bij hem vanzelf de cultuurfilosofische vragen op die bij de master FCB centraal staan. “Ik vind het echt fijn dat hier continentale filosofie op niveau wordt aangeboden. Het wordt écht inhoudelijk behandeld. Ook denkers die wat minder populair zijn of misschien niet per se bij deze tijd passen.” Sowieso breekt de master met een aantal van de landelijke trends. Waar Engels in rap tempo de voertaal van veel masteropleidingen aan het worden is, daar cultiveert FCB  het gesproken en geschreven Nederlands. Volgens Ciske is dat een absolute meerwaarde. “Het heeft mij zeker getrokken dat de opleiding in het Nederlands is. Je leert denken in je moedertaal. Dat is zeker belangrijk met de materie die hier aan de orde is. Voor mij is het fundamenteel dat je in de taal van je hart leert om je eigen denken te ontwikkelen.”

Naast de theorie kent de master zoals gezegd ook duidelijk een praktische kant. Marthe van Rijn, afgelopen september begonnen met de studie na een bachelor Politicologie, waardeert naast de grote filosofen die worden behandeld ook dit aspect. “Deze master biedt inzicht in mijzelf en hoe ik over de wereld nadenk. Dat biedt mij heel veel.” Paul is dat met haar eens. “Het gaat niet alleen om wijsheid uit boeken, maar ook om een bepaalde levenshouding. Je leert bovendien welke houding de andere studenten (met sterk uiteenlopende vooropleidingen) hebben. Het klinkt cliché, maar daarmee is de opleiding ook een plek waar je je karakter kunt ontplooien.”

De master FCB kent een eigen studievereniging: Thumos. Meerdere keren per collegejaar zijn er vanuit dit initiatief borrels, en er vinden geregeld uitstapjes naar lezingen of filosofische bijeenkomsten plaats. Denk hierbij aan bezoekjes aan De nacht van de filosofie, Brainwash festival en diverse lezingen. Dat zorgt voor een hechte groep, zo heeft ook Paul ervaren. “Het is leuk dat deze master zo kleinschalig is. Je komt snel in contact met de ouderejaars en gaat gezamenlijk studeren. Zonder dat je gedwongen wordt om vervelend groepswerk te doen.”

De toetsing is uitgebreid: zowel het schrijven van essays, als schriftelijke én mondelinge tentaminering staan op het programma. Marthe: “Voor mij springen de mondelinge tentamens er echt uit. Verwacht geen stampwerk: je wordt geacht de stof zelf te verwoorden. Zo kruip je als het ware in de ervaring van de filosofische gedachten.” Paul: “De toetsing is behoorlijk pittig. We krijgen mondelinge tentamens waarbij je individueel wordt getoetst. Het mooie is dat op die manier de docenten direct het contact met de studenten aangaan.”

Ciske benadrukt dat de master wel een behoorlijke investering van de student vraag. “Het is wel een opleiding waarbij je een brede interesse moet hebben, een drang naar diepgang en meer wilt ontdekken. Het ligt niet allemaal in consumeerbare brokjes klaar. Als je alleen komt om punten te halen, dan zit je op de verkeerde plek.” Dat laatste kan Marthe beamen. “Als je gewoon je diploma er doorheen wilt jassen, zit je hier niet goed.” Het is dan ook absoluut geen uitzondering als studenten die vakken al hebben afgerond, regelmatig hun gezicht laten zien tijdens de colleges. Gewoon, uit interesse. Of om een praatje te maken met docenten en medestudenten. Marthe: “Iedereen is gemotiveerd, dat is zo mooi! De mentaliteit die daar bij hoort is dat je er ook echt wat voor wil doen.”

Sheikh en Van den Brink doordenken onze polder in De Groene

De Groene Amsterdammer | Haroon Sheikh & Gabriël van den Brink | 23 februari | In een gezamenlijk essay in De Groene Amsterdammer hebben Haroon Sheikh en Gabriël van den Brink de lessen over het menselijk samenleven uit de Nederlandse polder ter sprake gebracht. Deze inzichten, zo beargumenteren zij, kunnen de hele wereld van nut zijn. “De aandacht gaat vaak uit naar één element van het leven in de polder, namelijk de noodzaak van overleg en samenwerking. Maar het loont de moeite om ook na te denken over andere elementen die een rol spelen en te begrijpen hoe ze op elkaar inwerken.”

Sheikh en Van den Brink bespreken – net als in de recent verschenen bundel ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ – zes kwaliteiten die de nationale eigenheid van Nederland kenmerken. Deze kwaliteiten kunnen bovendien de basis vormen voor de rol die ons land op grotere schaal kan innemen. “Onze voorlopige conclusie is dat er een zekere analogie bestaat tussen de manier waarop het menselijk samenleven in de Nederlandse polder vorm kreeg en de uitdagingen waarvoor andere samenlevingen staan vanwege de huidige wereldwanorde. […] En dan is het antwoord op de vraag waartoe wij op aarde zijn niet alleen gelegen in het voortbestaan van ons eigen land, maar ook in een herkenbare bijdrage aan de wereld als geheel.”

Lees het gehele essay hier terug.

Interviews over ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ in Trouw en FD

Trouw, Financieel Dagblad | Gabriël van den Brink | | 22 februari 2018 | Zowel in Trouw als in het Financieel Dagblad zijn interviews verschenen over de recent verschenen bundel ‘Waartoe is Nederland op aarde?’. Gabriël van den Brink brengt in beide dagbladen in de vorm van een vraaggesprek de kern van het boek voor het voetlicht. En het is van belang de discussie over de Nederlandse identiteit te voeren, “want wie anders denkt, wordt daar wél op afgerekend.”

Het interview in Trouw gaat voornamelijk over de kwaliteiten (met bijbehorende keerzijden) van Nederland en de historische oriëntatie van de bundel. “We staan in een stroom en als je met de toekomst iets wil, moet je weten waar je vandaan komt.” In het FD spreekt Van de Brink onder meer over nationale identiteit in relatie tot het Europese project. “Europese leiders zijn ironisch genoeg eigenlijk marxisten. Als de economische basis maar op orde is, ontstaat de culturele eensgezindheid vanzelf – denken ze. Dat idee blijkt een enorme misvatting.” Lees de interviews hier en hier terug.

De bundel ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ is een verzameling van essays over de problematiek van de Nederlandse identiteit. In het slothoofdstuk wordt bovendien de blik naar de toekomst gericht en staat de vraag centraal: welke bijdrage kan Nederland in de komende periode aan de wereld leveren? Met bijdragen van o.a. Ad Verbrugge, Haroon Sheikh, Jelle van Baardewijk, Govert Buijs en Gabriël van de Brink. Ga hier naar de boekenpagina.

Studenten FCB over Spengler, recht en politiek

Leesspengler.nl | 16 februari | Voor de website Leesspengler.nl hebben studenten van de master Filosofie van Cultuur en Bestuur Virve Biermans, Ciske Groen en Kurt Kooiman een stuk geschreven over Spengler, recht en politiek. In een dialoog beschrijven zij de grondtrek van Spenglers rechtsopvatting aan de hand van de Nederlandse documentaire ‘Defending brother no. 2’. “Overal en altijd, waar men ook in de wereldgeschiedenis kijkt, is het recht aan de zijde van de machthebber. Iets als rechtvaardigheid of een moraal is een abstractie. De wereld is indifferent ten opzichte van de waarheid, en krijgt vorm door wat er feitelijk plaatsvindt.”

Lees de bijdrage ‘Het recht is altijd politiek’ hier terug.

Nu te koop: ‘Waartoe is Nederland op aarde?’

Centrum Èthos | 9 februari 2018 | Bij Boom Uitgeverij is de door Centrum Èthos samengestelde bundel ‘Waartoe is Nederland op aarde?’ verschenen. Dit werk, onder redactie van Gabriël van den Brink, biedt een bijdrage aan het debat over identiteit en nationale eigenheid in tijden van globalisering. Nederland is nog steeds een relevante categorie, zo beargumenteren de diverse auteurs, op voorwaarde dat dit als een specifieke mix van economische, politieke en culturele praktijken in hun onderlinge wisselwerking wordt begrepen.

Bijdragen in Waartoe is Nederland op aarde? werden geschreven door Jelle van Baardewijk, Gabriël van den Brink, Govert Buijs, Heidi de Mare, Maarten Prak, Haroon Sheikh, Ad Verbrugge en Steven de Waal. Daarnaast bevat het boek negen gesprekken met experts die de situatie in Nederland van persoonlijk commentaar voorzien. Bestel de bundel hier.

Lezing Emanuel Rutten bij Nacht van de filosofie

Nacht van de filosofie Emanuel Rutten | 5 februari | Op 30 en 31 maart zal Emanuel Rutten een lezing verzorgen over amoureuze liefde bij de Nacht van filosofie. Rutten doordacht de belangrijkste eigenschappen van de liefde en ontwierp zo de liefdeskubus: verschillende visies op liefde die soms verenigbaar en soms onverenigbaar zijn. Tijdens de lezing zullen de aanwezigen geconfronteerd worden met vragen als: waar sta ik op de liefdeskubus? En wat betekent dat voor mijn liefdesleven?

Meer informatie over de lezing van Rutte op de Nacht van de filosofie is hier en hier te vinden.

Studenten FCB over Spengler en onze economie

Leesspengler.nl | 29 januari 2018 | De studenten Filosofie van Cultuur en Bestuur Sebastiaan Crul en David van Overbeek hebben voor de website leesspengler.nl Spengler “geïnterviewd”. Bij monde van de Duitse cultuurfilosoof stellen ze dat enkel vanuit een wijds perspectief, vanuit de cultuur in z’n geheel, we een goed begrip van onze economie kunnen krijgen. “Wij moeten de economie begrijpen vanuit het zich voltrekkende leven […] We kunnen het huidige financiële landschap en de ontwikkelingen van de afgelopen decennia beter begrijpen als uiting van de ingetreden civilisatiefase van onze cultuur.”

Dat leidt tot een verontrustende, doch uiterst actuele analyse. “Dat de economie de politiek domineert werd onlangs weer pijnlijk duidelijk bij de afschaffing van de dividendbelasting onder druk van het grootkapitaal.”

Lees het stuk ‘Economen hebben zicht, filosofen hebben inzicht’ hier terug.